میدیا – تارا محەممەد :

گوڵاڵە پشدەری چالاكوانی مافی مرۆڤ و خاوەن خەڵاتی برۆنزی باشترین چالاكوانی مەدەنی لە هۆڵەندا ئەندامە لە پارتی Sp -و دامەزرێنەر و بەڕێوەبەری (سەنتەری پەنا)ـیە، لە هەڤپەیڤینێكیدا لەگەڵ میدیا، تیشكدەخاتە سەر چالاكی كوردانی تاراوگەنشین و كەموكوڕییەكانی دەسەڵاتی كوردیش لە باشووری وڵاتەكەی لە رووی سیاسی و تەندروستی و پێگەی ئافرەتانەوە تاوتوێ دەكات.


میدیا: ئافرەتانی پەرلەمانتاری باشووری كوردستان لەگەڵ ئافرەتانی پەرلەمانتاری باكووری كوردستان بۆ نموونە لەیلا زانا و گولتەن كشاناك چۆن بەراورد دەكەی؟
گوڵاڵە پشدەری: بە بڕوای من زۆربەی ئافرەتانی ناو پەرلەمانی باشووری كوردستانی بندەستی پارتەكەیانن و ناتوانن بیروڕای ڕاستەقینەی خۆیان بەیان بكەن. بەڵام لەیلا زانا و گولتەن كشاناك بە بیر و رایەكی ئازادانە دێنە پێش. واتە پێشان كوردایەتی، ئینجا پارتایەتی دەكەن.
میدیا: سەرەڕای هەندێك پلان و بەرنامە و بوونی یاسا، بەڵام هێشتا توندوتیژی بەرامبەر بە ئافرەت لە كۆمەڵگەی كوردی لە بەرزبوونەوەدایە، هۆكارەكانی لە چیدا دەبینی و رێگەكانی چارەسەری چۆن دەستنیشان دەكەی؟
گوڵاڵە پشدەری: لە چەند خاڵ و رستەیەكدا بە روونی ناتوانین ئاماژە بە هەموو تێبینییەكان لەوبارەوە بكەم، بەڵام بە كورتی دەتوانم بڵێم ئەو كێشەیە پەیوەستە بە چەند فاكتەرێكەوە، یەكەمیان جێبەجێنەكردنی یاسایە. دەبینین یاسا هەیە بەڵام جاریوایە بە هۆی كاریگەری خێڵەكی و عەشایەری و ئافرەت بە كاڵا ئەژماركردن، ئەو یاسایەی لە بەرژەوەندە ژنە جێبەجێناكرێ، واتە مافی خۆڕسكی ژیان وەك مرۆڤێكی هاوتا و یەكسان بۆ ژن لە نێوان هەندێك خێڵ و پیاوانی عەشایردا بوونی نییە. لە لایەكی دیكەوە ئێستا سەردەمی نوێگەراییە. سەردەمی فڕینی تەكنۆلۆژیایە. نەوەی نوێ كەمتر بایەخ بە دابو نەریتەكانی كۆن دەدات. ئافرەتیش ئەو نوێگەراییە دەبینێت، و خوازیاریشیەتی، بەڵام ئەگەر هەنگاوەكانی بە بۆچوونی خێزان و دەوروبەری نەخوازراو بێت، ئەوە بە تاوان دادەنرێت و ئەو كەسانەی كە خۆیان بە بەرپرسی جەستە و رۆحی ئەو دەزانن وەك باوك، برا، ئامۆزا، هاوسەر و...هتد، بە توندوتیژی رووبەڕووی دەبنەوە.
میدیا: رێككەوتننامەی ستراتیژی نێوان پارتی و یەكێتی چ خوێندنەوەیەكی ئەرێنی و نەرێنی بۆ دەكرێ؟
گوڵاڵە پشدەری: خۆی ئەگەر ئێمە لە رابردوو بڕوانین، ئەوە دەزانین كە ناكۆكی نێوان پارتەكانی كورد‌ چی بە سەر گەلی كورددا هێنا و تا چ رادەیەك كاریگەری خراپ و زیانی بە كورد گەیاند. هەر ئەوەش دەسەڵاتی كوردی لاواز كاریگەری دەرەكی بەهێزتر كرد. بەڵام بە خۆشحاڵییەوە دوای رێكخستنەوەی ماڵی كورد و رێككەوتنامەی ستراتیژی نێوان پارتی و یەكێتی جارێكی دیكە متمانەی بە كورد بەخشی كە زیاتر ئومێدەوار بێت بە حكومەتی كوردی و ئەوە هاندەر بوو بۆ پاراستنی ئەو سەروەرییانەی كە لە ساڵانێكی دێرینەوە كورد پێوەی گیرۆدە بوو تا بەدەستیبێنێت. بەڵام ئەوەش دەزانین كە تا ئێستاش هەر دوولایان خۆیان بە براگەورە دەزانن و دەرفەت بە خەڵكی دیكە نادەن، بەداخەوە تا ئێستاش دوو وەزارەتی بەرگری و هێزی پێشمەرگە یەكنەخراوەتەوە
میدیا: بۆچی ژمارەی ژنانی كورد لە ناوەندەكانی بڕیاری سیاسیدا زۆر لە پیاوان كەمترە؟
گوڵاڵە پشدەری: وەڵامی ئەو پرسیارە پێویستی بە شرۆڤەی چەند خاڵێك هەیە، یەكەم لەبەر ئەوەی ئافرەتان رێژەیان كەمترە بۆ خۆكاندیدكردن بە بەراورد بە پیاوان.
دووەم: ئافرەتان لە لایەن زۆر لە پیاوانەوە بە كەسانێكی لاوازبیر و سەرنەكەوتوو ئەژمار دەكرێن و بۆیە متمانەی كەمتری پێدەبەخشرێت بۆ دانانی پۆستە سیاسییەكان و بە تایبەتی پۆستی هەستیار و گرنگ. سێهەم: بەداخەوە زۆر لە ئافرەتان خۆ بەخۆ پشتیوانی یەكتر نین و رۆحی یەكبوونیان كەمترە. چوارەم: ئافرەتی كورد بە هۆی دیدی خێڵەكییانە كەمتر دەرفەتی هەبووە خۆی دەربخات، كەمتریش بوێری ئەوەی هەبووە خۆی تێكەڵاوی سیاسەت بكات، چونكە ترسی ئەوەی بووە بكەوێتە ناو تۆمەتی شەرەف. پێنجەم: ئافرەت وەزیریش بێت هەر ژنی ماڵە و بەرپرسیارێتی بەرامبەر بە خێزان زۆرە. مەبەستم ئەوەیە كە ئەركی زیاترە لە بەڕێوەبردنی خێزان و پەروەردەی منداڵ و لە پەیوەندییە كۆمـەڵایەتییەكان. هەروەها بە هۆی جیاوازبوونی پێكهاتەی جەستەی لەگەڵ پیاودا، بۆ نموونە گۆڕانكاری لە بواری دەروونی بە هۆی گۆڕانی هۆرمۆنەكانی ئافرەتانەی لەوانەیە پێش و كاتێ سووڕی مانگانەی لە بوارێكی تەندروستدا نەبێت و نەتوانێت بە ڕوونی بیر بكاتەوە و لەبڕیارداندا ئاریشەی هەبێت. یان كاتەكانی دووگیانی كە گرفتی تایبەت بە خۆی هەیە.
میدیا: هۆی چییە لە عادیلەخانم و مەستورەی ئەردەلان و حەپسەخانی نەقیبەوە، گەیشتینە خۆكوشتن و خۆسووتاندنی ژنان؟
گوڵاڵە پشدەری: بە تێڕوانینی من هۆكاری ئەوەش تەنیا هۆكارێك نیو، چونكە كاریگەری تێكەڵبوونی كەلتووری بیانی، دابونەریتی عەرەب و عەجەم، كاریگەری شێوازی دەسەڵات و نەبوون یان پیادەنەكردنی یاسا و رەچاوكردنی خواستەكانی خێڵەكییەكان، كاریگەری ئایینی و ترس لە پیاوانی خێزان و زۆر هۆكاری دیكە هەن كە وا دەكەن ئافرەت بگاتە ئەو ئاستەی هەڵەترین بڕیاری ژیانی بدات كە كۆتایی هێنانە بە ژیانی.
میدیا: باسی ئەوە دەكرێ باشووری كوردستان لە ساڵی 2012 دەوڵەتی كوردی رادەگەیەنێ، ئایا ئێستا كاتی ئەوە هاتووە پەرلەمانی كوردستان بڕیاری جیابوونەوە لە دەوڵەتی عێراق بدات و سەربەخۆیی كوردستان رابگەیەنێ؟
گوڵاڵە پشدەری: ئەگەر بە دەستی من بوایە، هەر لەو رۆژەوە كە كەركوك ئازاد كرا، دەبوایە سەربەخۆیی كوردستان رابگەیەندرێت. خۆزگەی هەرە گەورەی من ئەوەیە تا لە ژیاندا ماوم كوردستانێكی سەربەخۆ ببینم كە ئاڵاكەی‌ لە بەردەم پەرلەمانی برۆكسڵدا بدرەوشێتەوە.
میدیا: پێوەری دەستنیشانكردنی چالاكوانانی مەدەنی چییە؟
گوڵاڵە پشدەری: ئەو بابەتە زۆر بەرفراوانە. ئەگەر بمانەوێت لەسەر پێوەرەكانی دستنیشانكردنی چالاكوانان بدوێین، ئەوە پێویستی‌ بە تەوەرێكی تێر و تەسەل و دوور و درێژ هەیە‌. من لە چەند خاڵێكدا بە كورتی دەتوانم بڵێم ئەو كەسە بە چالاكوان لە لایەن خەڵك و كۆمەڵگەوە دەناسرێت كە رۆحێكی ئینسانی، مرۆڤپەرستی، ژینگەپەرستی و خاكپەرستی هەبێت. ئینجا ئەو كەسە دەبێت توانا، یان بەهرەی نواندنی كاری خۆبەخشانە و خێرخوازی و لە خۆبوردەیی هەبێت و لە پێناو تاك و كۆمەڵگە هاوكاری دەسەڵات بێت، بۆ بەرەوپێشبردنی هەموو بوارەكانی ئابووری، كۆمەڵایەتی، رۆشنبیری، ژینگەپارێزی و سیاسەت و . هتد.
میدیا: ماوەیەكی زۆرە لە وڵاتی هۆڵەندا دەژی، لەوێ چالاكوانانی سیاسی و كۆمەڵایەتی كامیان زیاتر گرنگییان پێدەدرێت؟
گوڵاڵە پشدەری: لە هۆڵەندا چالاكوانانی كۆمەڵایەتی زیاتر بایەخیان پێ دەدرێت تاكو چالاكوانانی سیاسی، چونكە سیاسییەكان زۆر جار دەبێت پرس و ڕا بە چالاكوانانی كۆمەڵایەتی بكەن و دوایی دەتوانن بڕیار بدەن. بۆ نموونە پەرلەمان پێشنیاری بڕگە ماددەیەك دەكات كە بیسەلمێنێت، بەڵام دوای پرس و راوەرگرتن ئەگەر هاتوو كۆمەڵگە و چالاكوانانی كۆمەڵایەتی بە كۆی گشتی دەنگ لەسەر ئەو خاڵە رازی نەبوون، ئەوا لە پەرلەماندا رەتدەكرێتەوە و پەسەند ناكرێت. ‌هەرچەندە هۆڵەندا وڵاتێكی شانشینییە، بەڵام ئەوە زیاتر سیمبۆلێكە و سیستمێكی دیموكراتی هەیە و خەڵك حكومەت و سیاسییەكان هەڵدەبژێرن بە پڕۆسەیەكی ئاسایی و خۆڕسكی دوور لە گەندەڵی و خۆسەپاندن. لە هۆڵەندا یاسا سەروەرە و پۆستی جێبەجێكردنیش هێزی خۆی هەیە. دەربڕینی هەر بیر و رایەكیش ئازادە، تەنیا پێویستە رێز لە بیروڕا و نەریتەكانی دیكەی ناو ئەو وڵاتە بگیردرێت.
میدیا: هۆڵەندییەكان تاچەند بە كەلتووری كورد ئاشنان و بەرگری لە دۆزی كورد دەكەن؟
گوڵاڵە پشدەری: كورد لە لای هەندێك لە هۆڵەندییەكان گەلێكی نەناسراوە، لە لای هەندێكیان گەلێكی تیرۆریستە، ئەوەش كاریگەری حكومتی توركیایە كە ئەو پڕوپاگەندە نادروست و نەگونجاوانە بڵاو دەكاتەوە لە سەر كورد و ئەو ئەتەكێتی لە سەر دەدات، بەداخەوە زۆر جاریش هەندێك وڵات وەك ئەمریكا چاوپۆشی لەو چەواشەكارییانە دەكەن. بە خۆشحاڵییەوەش زۆرێك لە هۆڵەندییەكان كورد بە گەلێكی ژێر گوشار و بێتاوان دەناسن و بەتایبەتی هەڵەبجەی شەهید كوردی بە زۆربەیان ناساندووە. جەژنی نەورۆزیش تا رادەیەك بە گوێی هۆڵەندییەكان ئاشنایە هەروەها ناوی بەدی سەدام حوسێن و رژێمە دڕندەكەی بەعس و دیكتاتۆریەتی لە دژی گەلی كورد لە لای هۆڵەندییەكان ناسراوە‌. كەسانێكی ناسراویش هەن كە پشتیوانی لە دۆزی كورد دەكەن. بۆ نموونە پارتی (SP) تا توانیویەتی و بە گوێرەی پێویست پشتیوانی كردووە.‌ پەرلەمانتاری ئەو پارتە بەڕێز Mr. Harry Van Bommel كە هاوكاری منیشی لە هەڵبژاردنەكانی چالاكوانانی ساڵی 2011 ی ئامستەردام كرد، زۆر بە دۆزی كوردەوە ماندووە. بۆ نموونە بۆ بەدواداچوونی دۆسییەكەی تاوانبار فرانس ڤان ئانراتی هۆڵەندی و رەوانەكردنی بۆ داداگا، هەروەها ناساندنی كێشەی هەڵەبجە و بە جینۆسایدكردنی. ئێستاش خەریكە مۆنۆمێنتێك لە لاهای هۆڵەندا بكاتەوە بە پەیكەرێك تایبەت بۆ‌ هەڵەبجە. بەڵام بەداخەوە ئەو پارتە دەسەڵاتی زۆری نییە لە ناو حكومەتدا، چۆنكە پارتێكی ئۆپۆزیسیۆنە. لە ناو پارتی(CDA) شدا دڵنەوایی هەیە بۆ كێشەی كورد.
میدیا: وەك كەسایەتییەكی هەڵسووڕ لە بواری تەندروستیش، پێتوایە سیستمی تەندروستی كوردستان چۆن گەشە دەكات و بە ئاستی ئەوروپا دەگات؟
گوڵاڵە پشدەری: گۆڕانكاری، یاخود ریفۆرم لە سیستمی تەندروستی عێراق بەگشتی و كوردستان بە تایبەتی ئارەزووی گەورەی منە. چونكە تا ئەو سیستمە هەنووكەییە هەبێت، مرۆڤ ئاسوودە نابێت. هەرچەندە من لە كۆنگرەكەی 2-4ی مانگی شوباتی 2011 ئامادە بووم و زۆر لە تەوەرەكان تاوتوێكران، بۆ نموونە بیمە، كەرتی گشتی و كەرتی تایبەت، دەرمان و كوالیتی كۆنتڕۆڵ، پلانداڕشتن، بە ئۆتۆماتیككردنی زانییارییەكان، ئامار و تۆماركردن و باشتركردنی هەلی خوێندن و.. هتد. بەڵام لەو خاڵە تاوتوێكراوانە، تا ئێستا رێژەیەكی زۆر كەمی هاتۆتە قۆناغی جێبەجێكردن. هەرچەندە ماوەی پێ دەوێت و بەڕاستی بودجەیەكی باش و بەرچاوی دەوێت. بەڵام ئەوەش دەزانین كە لە وڵاتی عێراقدا وەزارەتی تەندروستی پلەی 8ی هەیە، بەڵام لە وڵاتەكانی تردا پلەكەی زۆر بەرزترە. بۆ نموونە لە هۆڵەندا پلەی 4ی هەیە. واتە بایەخی زیاتری پێدەدرێت و بودجەی باشتری بۆ تەرخان كراوە. ئەگەریش بمانەوێت خۆمان بەراورد بكەین لەگەڵ وڵاتانی ئەوروپا، كارێكی دروست نییە، چونكە بە بڕوای من ئێمە لە كوردستان دەسە‌ڵاتی ئابووری و زانستی و پێداویستی و كەلوپەل و ئامێرەكانی پزیشكیمان زۆر كەمترە لە ئەوروپییەكان. هەرچەندە تەندروستی سەرووی هەموو شتێكە و جەستە و دەروونی سەلامەت زۆر گرنگە و جاریوایە ئەو ساغڵەمییەكەی كە لە دەستی مرۆڤ دەچێت، بە هیچ نرخێك ناتوانرێت بگەڕێندرێتەوە. تاكەكانی كۆمەڵگەكەشمان كەمتر ئامادەییان هەیە بۆ هاوكاری راگرتنی ساغڵەمی خۆیان و لەو هەنگاوەشدا كەمتر هاوكارن لەگەڵ حكومەتەكەماندا. بۆ نموونە ئێمە لە كوردستاندا كاسانێكی زەنگین و خاوەن دارایی زۆرمان مان هەیە، بەڵام كەمتریان ئامادەن بۆ سپۆنسەریكردنی وەزارەتی تەندروستی یان پڕۆژەیەكی تەندروستی پێشكەش بە كۆمەڵگەكەمان ناكەن.
میدیا: بۆچی بە خەمخۆری نەخۆشانی شێرپەنجە ناسراوی.
گوڵاڵە پشدەری: دوای تووشبوونم بە نەخۆشی شێرپەنجە، گرنگی زۆرم بەو بوارە دا و بڕیارم دا جێپەنجەم دیار بێت و هەوڵەكانم لە پێناو هاوچارەنووسەكانم واتە نەخۆشانی شێرپەنجە بێت و خۆشم لەو بوارەدا زۆر ماندوو كرد، بە بەستنی كۆڕ و كۆبوونەوە و ئامادە و دەرهێنانی چاپەمەنی وەك نامیلكە و پەرتووك بە زمانی كوردی و هۆڵەندی. هەروەها توانیم باسی بابەتە شاراوەكان بكەم كە تابۆی لە سەر دانراوە، ئەوەش تەنیا نەخۆشی شێرپەنجە و خەتەنەی مێینە، هاوسەرگیری بە زۆرەملێ نەبووە، كۆمەڵێك بواری دیكە گرتۆتەوە. لە چەند مانگی رابردووشدا چاوپێكەوتنی یەكجار زۆرم لە كەناڵەكانی تەلەفزیۆنی هۆڵەندی و رادیۆ و رۆژنامە و گۆڤارەكان هەبووە و هاوكاری زۆرێك لە خوێندكارانی بواری پزیشكی و رۆژنامەوانیم كردووە، لە گوگڵ ناوی فەرمیمGoli Abdurahman  بە كلیك كردن ئەوان دەبینن. هەر لەبەر ئەو چالاكییانەش ئەمساڵ من وەك یەكێك لە چالاكوانە سەركەوتووەكانی شاری ئامستەردام لە ساڵی 2011 لە لایەن خەڵكەوە هەڵبژێردرام و بە میدالیای بڕۆنز خەڵات كرام، لە رۆژی دووشەممە 16ی مانگی 1 من زەنگی كردنەوەی بۆرسەی ئامستەردامم لێدا و بە رێگەی تەلەفزیۆنی RTLZ راستەوخۆ گواسترایەوە بۆ بازاڕی بۆرسەی جیهانی لە نیویۆرك. هەوڵەكانی من تەنیا لە سنووری هۆڵەندا نەبووە،‌ بۆ هاوچارەنووسەكانم، بەڵكو سنوورم بەزاندووە و خەڵكی ناو كوردستانیش سوودمەند‌ن لەو تێكۆشانە مرۆڤایەتیەم. ساڵی پار توانیم بە هاوكاری كۆمەڵێك كەسانی دڵسۆز لەوبارەوە یەك شاحینە كەلوپەل و پێداویستی نەخۆش و نەخۆشخانە بێنم بۆ هەولێر و ئێستاش بە دەستكەو‌تی نیوەی داهاتی پەرتووكەكەم كە بە ناوی ( 21 تیشك) چاپ كراوە، نیوەی بۆ ئەو كچە هۆڵەندیەیە كە هاوكاری كردووم بۆ ئامادەكردن و چاپی و نیوەكەی دیكەی كە بەشی منە، تەرخانم كردووە بۆ ''سەنتەری پەنا بۆ پشتیوانی لە تووشبووان بە شێرپەنجە لە كوردستان'' كـە لە رۆژی جیهانی ژنان واتە 8 مارتی ساڵی 2011 بە فەرمانی وەزاری لە هەولێر دامەزرا. ساڵی رابردووش لە چەندین كۆڕ لە بارەی شێرپەنجەی مەمك لە چەندین ناوچەی جیاجیای كوردستاندا كۆمەڵێك ئافرەتم ‌وشیار كردۆتەوە. ئێستاش هەر خەریكی كۆكردنەوەی كەلوپەل و پێداویستییەكانی پزیشكیم بۆ خەڵكی كوردستان وەك مەمكی دەستكرد بۆ ئافرەتان و ویلچەرخ بۆ مداڵان و....هتد.